Αδερφικές σχέσεις

 

Γράφει η  Χριστίνα Μπραζιώτη, Κλινική Ψυχολόγος (Msc) - Οικογενειακή θεραπεύτρια

 

Ένα από τα συχνότερα θέματα που απασχολεί τις οικογένειες με παιδιά είναι οι σχέσεις ανάμεσα στα αδέρφια, όταν αυτές είναι τεταμένες. Οι γονείς καλούνται άλλοτε να κάνουν τους συναισθηματικούς τροχονόμους και άλλοτε παίρνουν το μέρος κάποιου από τους εμπλεκόμενους, τροφοδοτώντας έτσι τον φαύλο κύκλο της έντασης.

 

Παράγοντες που συμβάλλουν στην ένταση ανάμεσα στα αδέρφια   

  • Ίδιο φύλο : οι έρευνες δείχνουν ότι στα αδέρφια ίδιου φύλου είναι πιο συχνές οι εντάσεις, ίσως λόγω εύκολης σύγκρισης
  • Μικρή διαφορά ηλικίας : Παρόλο που όταν η ηλικιακή διαφορά ανάμεσα στα αδέρφια είναι από επτά έτη και πάνω, θεωρούνται μοναχοπαίδια, οι έρευνες δείχνουν ότι σε κοντινές ηλικίες οι καβγάδες είναι πιο συχνοί και έντονοι
  • Επικοινωνιακό στυλ κάθε οικογένειας : Σε ένα σπιτικό που υπάρχουν εντάσεις και οι διαφωνίες καταλήγουν συχνά σε καβγάδες, τα παιδιά μαθαίνουν να αναπαράγουν αυτό το μοντέλο επικοινωνίας και το εξασκούν και μεταξύ τους
  • Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε παιδιού, που ο κάθε γονιός αλληλεπιδρά διαφορετικά, π.χ. συχνά το πρώτο παιδί είναι το πρότυπο, επομένως συχνά ο γονιός επαναλαμβάνει φράσεις όπως : «Μα γιατί ο αδερφός σου είναι πρώτος μαθητής και εσύ όχι; Γιατί ο αδερφός σου έτρωγε τα λαχανικά και εσύ όχι; Γιατί δεν βλέπεις τον αδερφό σου που έγινε σημαιοφόρος» κ.τ.λ. Τέτοια συνεχή σχόλια χωρίζουν τα αδέρφια σε κατηγορίες, πρώτης τάξης, δεύτερης τάξης, επομένως έπειτα ο καθένας μάχεται με τους δικούς του τρόπους να βγει απόν αυτές τις ταμπέλες. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι πιο συνηθισμένοι τρόποι αντίδρασης είναι τα παιδιά να κάνουν κάτι αρνητικό και ως μήνυμα διαμαρτυρίας αλλά και ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, δηλ. «αφού ό,τι και να κάνω χάνω, ας κάνω αυτό που ήδη με κατηγορείς, ως συνήθη ύποπτο.».

 

Τι μπορεί να κάνει ο γονιός

Ο ρόλος του γονιού είναι καθοριστικός στο πως τα αδέρφια θα νιώθουν και θα αλληλεπιδρούν στο οικογενειακό σύστημα.

Έτσι, ως γονείς προσπαθούμε αρχικά να εντοπίσουμε τι κρύβεται πίσω από τις αδερφικές διαμάχες. Ποια είναι τα αιτήματα κάθε παιδιού.

Προσπαθούμε να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό, όπως κάθε γονέας. Μάλλον είναι πιο ευχάριστο να είναι όλα τα παιδιά μας άριστα στις σχολικές επιδόσεις αλλά στην πραγματικότητα αυτό είναι μάλλον απίθανο να συμβεί. Ας το αποδεχτούμε και ας εξαίρουμε τα ταλέντα κάθε παιδιού, ή ακόμα και τις πιο απλές θετικές συμπεριφορές, το παιδί μας βοήθησε ένα φίλο του στα μαθήματα, ή χάρισε κάτι στον αδερφό του.

Δίνουμε ευκαιρίες να περάσουν καλά τα αδέρφια μαζί, σε μια κοινή δραστηριότητα, μια ταινία ένα παιχνίδι.

Αφιερώνουμε κάθε εβδομάδα λίγο προσωπικό χρόνο σε κάθε παιδί ξεχωριστά, ώστε να νιώθει το παιδί ότι ο γονέας του είναι διαθέσιμος μόνο γι αυτόν για λίγο π.χ. πηγαίνουμε να δούμε μια ταινία που επέλεξε το ένα παιδί και πηγαίνουμε σε έναν αγώνα που ζήτησε το άλλο παιδί ή ακόμα και μια μικρή βόλτα για ένα παγωτό και κουβεντούλα, μια φορά με το ένα και μια φορά με το άλλο παιδί. Μάλιστα έχει νόημα να κινητοποιήσουμε και τον άλλο γονέα, οπότε όταν πάμε τη δική μας βόλτα με το ένα παιδί, ο άλλος γονιός να κάνει τη δική του βόλτα / δραστηριότητα με το άλλο παιδί.  

Όταν ανάβουν τα αίματα

Δεν σπεύδουμε να παρέμβουμε σε καβγά, γιατί μπορεί τα αδέρφια μόνα τους να τα βρουν μετά από λίγο.

Εφόσον δεν τελειώνει η ένταση, μπορούμε όσο πιο ψύχραιμα να παρέμβουμε – παρέμβαση σε κρίση – δίνοντας ευκαιρία και στα δυο παιδιά να νιώσουν ότι κάπου έχουν και οι δυο δίκιο.

Όταν υπάρχουν συχνές και έντονες διαμάχες ανάμεσα στους γονείς, συχνό φαινόμενο είναι να μεταφέρεται αυτή η ένταση και στα παιδιά και στις μεταξύ τους σχέσεις, οπότε έχουμε το νου μας στις δικές μας εντάσεις με τον άλλο γονέα.

Σε δεύτερο χρόνο έχει νόημα ένα οικογενειακό συμβούλιο, ώστε τα θέματα της διαμάχης να εκφράζονται και όχι να καταπνίγονται, να μη μένουν απωθημένα και να μη συσσωρεύονται.

Να θυμόμαστε ότι συνήθως το πρώτο παιδί πήρε αρχικά όλη την απειρία μας και την αγωνία μας, το ενδιαφέρον μας. Το δεύτερο παιδί μας βρήκε πιο προετοιμασμένους, πιο ψύχραιμους αλλά και πιο χαλαρούς. Το τρίτο παιδί μπήκε σε ένα τελείως διαφορετικό σπιτικό από το πρώτο παιδί, που δεν υπήρχε άλλο παιδί, ενώ το τρίτο παιδί βρήκε τόσους ενήλικες όσα και παιδιά, και ούτω καθ εξής.

Βεβαίως όλα μας τα παιδιά τα αγαπάμε το ίδιο πολύ, αλλά ούτε με καρμπόν βγήκαν, ούτε και εμείς είμαστε οι ίδιοι απέναντί τους. Σημασία έχει να το αποδεχόμαστε και να αναγνωρίζουμε τα όριά μας, τις αδυναμίες μας και όχι να θεωρούμε αλαζονικά ότι εμείς ξέρουμε. Ας μην φοβόμαστε να ρωτάμε ευθέως και ψύχραιμα τα παιδιά μας πως νιώθουν, τι τα ενοχλεί τι θα ήθελαν. Εξυπακούεται ότι σε αυτά τα θέματα χρειάζεται να συμμετέχουν και οι δυο συνέταιροι / γονείς και όχι να αναλαμβάνει σταθερά μόνο ο ένας από τους δυο να βγάλει το φίδι από την τρύπα.

Μπορεί να ακούσουμε πικρά πράγματα, αλλά είναι καλύτερο να δίνουμε το μήνυμα ότι αντέχουμε να διαχειριζόμαστε τις εντάσεις, παρά να τις αποφεύγουμε. Τουλάχιστον έτσι οι σχέσεις μας με τα παιδιά μας θα είναι πιο δεμένες και ουσιαστικές και θα δίνεται το μήνυμα ότι με το διάλογο διευθετούνται πιο δίκαια τα όποια αιτήματα.

Τέλος κάθε σχέση είναι μοναδική. Εάν στη δική σας οικογένεια είναι περισσότεροι και πιο έντονοι οι αδερφικοί καβγάδες, μην αποθαρρύνεστε, διαβάστε πάλι το άρθρο και ψύχραιμα προσπαθήστε να δείτε τι τους ενισχύει. Δώστε ευκαιρία στα παιδιά να σας δουν εσάς να εκφράζετε θετικές σκέψεις και συναισθήματα, ώστε να ακολουθήσουν και αυτά. Να κρατάτε τη διπλωματική σας θέση απέναντι σε παιδιά χωρίς να συμμαχείτε σταθερά με κανέναν παρά μόνο με τον άλλο γονέα, που έχει νόημα να είναι ο σταθερός σας σύμμαχος. Έτσι ενισχύεται και το πρότυπο της συμμαχίας στα μάτια των παιδιών, που αργά ή γρήγορα θα το υιοθετήσουν και ενδεχομένως να αρχίσουν να συμμαχούν σε ορισμένα θέματα / διεκδικήσεις.

Κάθε φορά που συμμαχούν σε κάτι θετικό, να τους ενισχύετε με τη σειρά σας λέγοντας  «Τι καλή ομάδα που κάνετε!».

Τέλος εάν χρειάζεστε περισσότερη βοήθεια στη διαχείριση των συγκρούσεων, μη διστάστε να ζητήσετε βοήθεια από τους ειδικούς καθώς «Το δε ζητούμενον, αλωτόν» (Σοφοκλής), δηλ. αυτό που ζητάς, αυτό θα λάβεις!

-----------------------------------------------------------------------------------

Η κυρία Χριστίνα Μπραζιώτη Κλινική Ψυχολόγος (Msc) - Οικογενειακή θεραπεύτρια είναι εθελόντρια ψυχολόγος επόπτρια στο πρόγραμμα "Ζήσε Χωρίς Εκφοβισμό".

Facebook Twitter Google LinkedIn Reddit StumbleUpon Tumblr Email Print